ଚାଇନା ଆଲୋକର ଚାକଚକ୍ୟରେ ହଜିଯିବ କି ମାଟି ଦୀପର ପରମ୍ପରା?
ବାଲିଗୁଡ଼ା, (ଓଡ଼ିଶ୍ରୀ ସମ୍ବାଦ): ଆଲୋକର ପର୍ବ ଦୀପାବଳିକୁ ଆଉ କିଛି ଦିନ ବାକି ଥିବାବେଳେ ମାଟି ଦୀପ ତିଆରିରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି କୁମ୍ଭକାର ପରିବାର। ସହରଠାରୁ ଗାଁ ବଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ଆଧୁନିକ ଆଲୋକର ଚାହିଦା ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ କୌଳିକ ବୃତ୍ତିକୁ ଜାବୁଡ଼ି ଧରି ମାଟି ଦୀପ ଗଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି କୁମ୍ଭକାରମାନେ। ତେବେ ଆଧୁନିକ ଆଲୋକର ଚାକଚକ୍ୟ ଭିତରେ ପାରମ୍ପରିକ ମାଟି ଦୀପର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ ପାଇବା ନେଇ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଚିନ୍ତା ଦେଖାଦେଇଛି।
କୁମ୍ଭାର ଚକର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସହ ମାଟିରୁ ଆକାର ନେଉଛି ଶହ ଶହ ଦୀପ। ଦୀପାବଳିକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ପରିବାରର ପୁରୁଷ, ମହିଳା ଓ ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି। କିଏ ମାଟି ଚକଟି ଦୀପ ତିଆରି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି ତ ଆଉ କିଏ କୁମ୍ଭାର ଚକରେ ଦୀପକୁ ଆକାର ଦେଉଛି। ଅନ୍ୟ କେହି ତିଆରି ଦୀପକୁ ଶୁଖାଇବା ସହ ରଙ୍ଗ ଦେଇ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଛୋଟରୁ ବଡ଼, ସାଧାରଣ ଦୀପଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ଡିଜାଇନ୍ର ରଙ୍ଗିନ ଦୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧ ଟଙ୍କାରୁ ୫୦ ଟଙ୍କା ମୂଲ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ଅଧିକ ଦୀପ ତିଆରି କଲେ ଅଧିକ ରୋଜଗାର ହେବ ବୋଲି ଆଶା ରଖି ଦିନରାତି ପରିଶ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି ପରିବାର ସଦସ୍ୟ। ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ସମେତ ଆଖପାଖ ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସି ଦୀପ କିଣିବା ସହ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଡର ଦେଉଛନ୍ତି। ଦୀପାବଳି ସମୟରେ ଏହି ବ୍ୟବସାୟରୁ ମିଳୁଥିବା ଆୟ ପରିବାରର ଅନେକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।
ତେବେ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ପଛରେ ରହିଛି ଅନେକ ସମସ୍ୟା। ଦିନକୁ ଦିନ କୁମ୍ଭକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମଟାଳ ମାଟିର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଉଛି। କଞ୍ଚାମାଲ ଯୋଗାଡ଼ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦୀପ ତିଆରି ଓ ବିକ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ସମସ୍ୟା ରହିଛି। ଦିନତମାମ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ପାରିଶ୍ରମିକ ମିଳୁନଥିବା କୁମ୍ଭକାରମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଫଳରେ ଅନେକ ପରିବାର ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ଏହି ବୃତ୍ତିରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଅନ୍ୟ ଜୀବିକା ଆପଣାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
କୁମ୍ଭକାରଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ବଜାରରେ ଶସ୍ତା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଲୋକ ଓ ଚାଇନା ସାମଗ୍ରୀର ପ୍ରଭାବରେ ମାଟି ଦୀପର ବିକ୍ରି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ତେବେ ଚାଇନା ନିର୍ମିତ ଦୀପ ଓ ଆଲୋକ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗିଥିବା ଖବର ପରେ ମାଟି ଦୀପର ଚାହିଦା ପୁଣି ବଢ଼ିବ ବୋଲି ସେମାନେ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଆଶା କେତେଦୂର ବାସ୍ତବ ରୂପ ନେବ, ତାହା ଦୀପାବଳି ବଜାରର ବିକ୍ରିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଏହି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ହାଣ୍ଡି, କୁଡ଼ୁଆ, ମାଠିଆ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଟି ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ମାଟି ଦୀପ କେବଳ ଏକ ସାମଗ୍ରୀ ନୁହେଁ; ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପରିଚୟ, ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଓ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ।
ଏହି ପାରମ୍ପରିକ କଳାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ସହଜରେ ମାଟି ଯୋଗାଣ, ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା, ଆଧୁନିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଓ ବଜାର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇଦେବାକୁ କୁମ୍ଭକାର ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ସରକାରଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଯେଉଁ ମାଟି ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଦୀପାବଳିର ପରମ୍ପରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଆସିଛି, ଆଧୁନିକ ଆଲୋକର ଚାକଚକ୍ୟ ଭିତରେ ସେହି ପରମ୍ପରା ନିଜର ସ୍ଥାନ ହରାଇବ କି? ନା ମାଟି ଦୀପର ଆଲୋକ ପୁଣି ନୂଆ ଆଶା ସଞ୍ଚାର କରିବ? ଏହା କେବଳ କୁମ୍ଭକାରଙ୍କ ଜୀବିକାର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ, ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାର ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ। ମାଟି ଦୀପ କିଣିବା ଓ କାରିଗରଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାରେ ସମାଜର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାଟି ଦୀପ ଜଳିଲେ କେବଳ ଘର ଆଲୋକିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଆଲୋକିତ ହୁଏ ଗୋଟିଏ କୁମ୍ଭକାର ପରିବାରର ଜୀବନ ଏବଂ ବଞ୍ଚି ରହେ ଆମ ପରମ୍ପରା।